کنترل درد یکی از ارکان اصلی درمانهای دندانپزشکی است. لیدوکائین تزریقی بهعنوان رایجترین داروی بیحسی موضعی در دندانپزشکی مدرن شناخته میشود.
این دارو با شروع اثر سریع، ایمنی مناسب و پیشبینیپذیری بالا، در طیف وسیعی از درمانهای دندانپزشکی مورد استفاده قرار میگیرد. در این مقاله به بررسی مکانیسم اثر، دوز مصرف و کاربردهای بالینی لیدوکائین میپردازیم.
لیدوکائین چیست و در چه گروهی قرار میگیرد؟
لیدوکائین یک بیحسکننده موضعی از گروه آمیدها است که با مهار کانالهای سدیمی مانع انتقال پیام درد میشود.
ویژگیهای بیحسکنندههای آمیدی:
- پایداری متابولیک بیشتر نسبت به استرها
- احتمال واکنش آلرژیک کمتر
- متابولیسم عمدتاً کبدی
مکانیسم اثر لیدوکائین در بیحسی دندانپزشکی:
لیدوکائین با مهار کانالهای سدیمی وابسته به ولتاژ در غشای نورونها، از دپلاریزاسیون و انتقال پیام عصبی به مغز جلوگیری میکند؛ بنابراین بیمار در حین درمان دردی را احساس نمیکند (Becker & Reed, 2012) .
عوامل مؤثر بر اثربخشی دارو:
- pKa دارو
- pH بافت
- جریان خون موضعی
در محیطهای اسیدی مانند بافتهای ملتهب، درصد فرم غیر یونیزه کاهش یافته و نفوذ به عصب دشوارتر میشود.
دوز مصرف:
حداکثر دوز توصیهشده لیدوکائین همراه اپینفرین معمولاً بر اساس وزن بیمار (mg/kg) محاسبه میشود و رعایت آن برای پیشگیری از سمیت سیستمیک ضروری است.
کاربردهای لیدوکائین تزریقی در دندانپزشکی
- درمانهای ترمیمی
- درمان ریشه (اندودانتیکس)
- کشیدن دندان
- جراحیهای محدود دهان
- اقدامات پریودنتال
در انتخاب یک لیدوکائین تزریقی مناسب، عوامل زیر اهمیت دارد:
- دقت غلظت ماده مؤثره
- پایداری اپینفرین
- استریل بودن کارتریج
- کیفیت ساخت و استانداردهای تولید
معرفی لیدوکائین نورمون
از جمله فرآوردههای حاوی لیدوکائین 20 میلیگرم در میلیلیتر همراه با اپینفرین، محصول تولیدشده توسط شرکت اسپانیایی Normon است که در کارتریجهای استاندارد دندانپزشکی عرضه میشود.
مشاهده مشخصات کامل دیلوکائین نورمون
- Becker, D. E., & Reed, K. L. (2012). Local anesthetics review. Anesthesia Progress, 59(2), 90–101.
- British National Formulary. (2023). Lidocaine monograph.
- Malamed, S. F. (2020). Handbook of Local Anesthesia (7th ed.). Elsevier.