اوتیت مدیا به التهاب یا عفونت فضای گوش میانی گفته می‌شود. این مقاله به بررسی انواع اوتیت مدیا، علائم، روش‌های تشخیص و درمان و نقش آنتی‌بیوتیک در مدیریت این بیماری می‌پردازد.
فهرست مطالب
- اوتیت مدیا چیست؟
- علت عفونت گوش (اوتیت مدیا)
- انواع عفونت گوش
- علائم عفونت گوش
- تشخیص عفونت گوش
- باکتری‌های شایع در عفونت گوش چیست؟
- آیا همه موارد عفونت گوش نیاز به آنتی بیوتیک دارند؟
- منابع
اوتیت مدیا چیست؟
اوتیت مدیا به التهاب یا عفونت فضای گوش میانی گفته می‌شود؛ فضایی که پشت پرده گوش قرار دارد. نوعی از این بیماری که معمولاً به درمان دارویی نیاز پیدا می‌کند، «اوتیت مدیای حاد» یا Acute Otitis Media است. این حالت اغلب پس از عفونت ویروسی دستگاه تنفسی فوقانی مانند سرماخوردگی ایجاد می‌شود.
علت عفونت گوش (اوتیت مدیا)
در جریان سرماخوردگی، التهاب بینی و حلق می‌تواند عملکرد شیپور استاش را مختل کند. شیپور استاش مجرایی است که گوش میانی را به پشت حلق و بینی متصل می‌کند و به تهویه و تخلیه ترشحات گوش میانی کمک می‌کند. وقتی این مسیر به‌درستی کار نکند، مایع در گوش میانی جمع می‌شود و محیط مناسبی برای رشد باکتری‌ها ایجاد می‌کند.
انواع عفونت گوش
نکته مهم این است که هر وجود مایع پشت پرده گوش به معنای عفونت فعال نیست. در «اوتیت مدیا همراه با افیوژن» یاOtitis Media with Effusion، مایع در گوش میانی وجود دارد، اما علائم حاد عفونت مانند درد واضح، تب یا التهاب شدید پرده گوش دیده نمی‌شود. در این حالت، آنتی‌بیوتیک معمولاً کمکی به رفع سریع‌تر مایع نمی‌کند و تصمیم درمانی متفاوت است. بنابراین تشخیص دقیق نوع اوتیت مدیا اهمیت زیادی دارد.
علائم عفونت گوش
این علائم بسته به سن کودک متفاوت است. کودکان بزرگ‌تر معمولاً از گوش‌درد، احساس پُری گوش یا کاهش شنوایی شکایت می‌کنند. در کودکان کوچک‌تر که نمی‌توانند درد خود را بیان کنند، علائمی مانند گریه غیرعادی، کشیدن گوش، بی‌خوابی، کاهش اشتها، تب، تحریک‌پذیری یا بی‌قراری دیده می‌شود. گاهی در صورت پارگی پرده گوش، ترشح چرکی از گوش خارج می‌شود و درد ممکن است به‌طور ناگهانی کمتر شود.
تشخیص عفونت گوش
تشخیص فقط بر اساس گوش‌درد یا تب انجام نمی‌شود. پزشک باید پرده گوش را معاینه کند. برجستگی پرده گوش، التهاب، قرمزی شدید، کاهش حرکت پرده گوش یا وجود ترشح پشت پرده گوش می‌تواند به تشخیص کمک کند. در راهنماهای بالینی تأکید می‌شود که تشخیص دقیق باید بر اساس علائم حاد و یافته‌های اتوسکوپی باشد، نه صرفاً وجود مایع در گوش میانی.
باکتری‌های شایع در عفونت گوش چیست؟
این عفونت ممکن است پس از یک عفونت ویروسی شروع شود، اما در مواردی که عفونت باکتریایی مطرح است، چند عامل میکروبی بیشتر دیده می‌شوند. سه باکتری مهم در اوتیت مدیای حاد (عفونت گوش) شامل Streptococcus pneumoniae، Haemophilus influenzae و Moraxella catarrhalis هستند.
انتخاب آنتی‌بیوتیک باید با توجه به احتمال حضور این باکتری‌ها، الگوی مقاومت منطقه‌ای و شرایط بیمار انجام شود. بعضی از این باکتری‌ها می‌توانند بتالاکتاماز تولید کنند؛ آنزیمی که برخی آنتی‌بیوتیک‌های بتالاکتام را غیرفعال می‌کند. به همین دلیل در برخی شرایط، پزشک ممکن است از آنتی‌بیوتیک‌هایی استفاده کند که پوشش مناسب‌تری برای این عوامل داشته باشند.
آیا همه موارد عفونت گوش نیاز به آنتی بیوتیک دارند؟
خیر. یکی از نکات مهم در درمان عفونت گوش این است که همه بیماران به آنتی‌بیوتیک فوری نیاز ندارند. در بسیاری از کودکان، به‌خصوص کودکان بزرگ‌تر با علائم خفیف، امکان مشاهده و پیگیری وجود دارد. در این رویکرد، درمان درد و تب انجام می‌شود و اگر علائم طی ۴۸ تا ۷۲ ساعت بهتر نشود یا بدتر شود، آنتی‌بیوتیک شروع می‌شود. این تصمیم به سن کودک، شدت درد، وجود تب بالا، یک‌طرفه یا دوطرفه بودن عفونت، شرایط عمومی کودک و امکان پیگیری مطمئن بستگی دارد.
با این حال، در کودکان کم‌سن، موارد شدید، تب بالا، درد متوسط تا شدید، درد بیش از ۴۸ ساعت، درگیری دوطرفه در کودکان زیر دو سال یا وجود ترشح از گوش، احتمال نیاز به آنتی‌بیوتیک بیشتر است. در بزرگسالان نیز معمولاً رویکرد درمانی متفاوت است و به دلیل احتمال عوارض و کمبود داده درباره مشاهده بدون آنتی‌بیوتیک، پزشک ممکن است درمان آنتی‌بیوتیکی را زودتر شروع کند.
منابع: