نوروپاتی دیابتی یکی از شایعترین عوارض دیابت است. علائم، علت، پیشگیری و درمان را بخوانید.
فهرست مطالب
- نوروپاتی دیابتی چیست؟
- علائم نوروپاتی دیابتی
- علت ایجاد نوروپاتی دیابتی چیست؟
- علائم نوروپاتی دیابتی در پا
- آیا نوروپاتی دیابتی خطرناک است؟
- درمان نوروپاتی دیابتی
- پیشگیری از نوروپاتی دیابتی
- منابع
نوروپاتی دیابتی (Diabetic Neuropathy) — تعریف و مکانیسم
نوروپاتی دیابتی (Diabetic Neuropathy) یکی از شایعترین عوارض دیابت است که در اثر بالا بودن طولانیمدت قند خون ایجاد میشود. در این وضعیت، اعصاب بدن به تدریج آسیب میبینند و فرد ممکن است علائمی مانند گزگز، بیحسی، سوزش یا درد در دستها و پاها را تجربه کند. مطالعات نشان میدهند که بخش قابل توجهی از افراد مبتلا به دیابت در طول زندگی خود درجاتی از نوروپاتی دیابتی را تجربه میکنند. به همین دلیل کنترل قند خون و آگاهی از علائم اولیه این عارضه اهمیت زیادی دارد.
علائم نوروپاتی دیابتی
علائم نوروپاتی دیابتی معمولاً به تدریج ظاهر میشوند و در مراحل اولیه ممکن است خفیف باشند.
شایعترین علائم عبارتاند از:
- گزگز و مورمور شدن پاها
- بیحسی انگشتان پا
- سوزش کف پا
- دردهای تیرکشنده بهویژه در شب
- کاهش حس گرما و سرما
- حساسیت بیش از حد به لمس
- ضعف عضلانی
- اختلال در تعادل هنگام راه رفتن
بسیاری از بیماران نخستین بار متوجه میشوند که پاهایشان مانند گذشته حس طبیعی ندارد یا زخمها و آسیبهای کوچک را دیرتر احساس میکنند
علت ایجاد نوروپاتی دیابتی چیست؟
مهمترین علت نوروپاتی دیابتی، بالا بودن قند خون در مدت زمان طولانی است. افزایش مداوم قند خون باعث آسیب به رگهای خونی کوچک تغذیهکننده اعصاب میشود و در نتیجه عملکرد اعصاب مختل میگردد. عوامل زیر نیز خطر ابتلا را افزایش میدهند:
- کنترل نامناسب قند خون
- هرچه قند خون برای مدت بیشتری خارج از محدوده طبیعی باشد، احتمال آسیب عصبی بیشتر خواهد بود
- طولانی بودن مدت ابتلا به دیابت
- فشار خون و چربی خون بالا
- سیگار و اضافه وزن
مصرف دخانیات و چاقی از عوامل شناختهشده در افزایش خطر عوارض دیابت هستند
علائم نوروپاتی دیابتی در پا
پاها شایعترین محل درگیری در نوروپاتی دیابتی هستند. علائمی که ممکن است در پاها مشاهده شوند عبارتاند از:
- احساس سوزن سوزن شدن
- بیحسی انگشتان پا
- حساس سوزش یا داغی در کف پا
- درد شبانه
- کاهش حس درد
- زخمهای بدون درد
- اختلال در تعادل
به دلیل کاهش حس، برخی بیماران متوجه تاول، بریدگی یا زخمهای کوچک نمیشوند و همین موضوع میتواند خطر عفونت را افزایش دهد.
آیا نوروپاتی دیابتی خطرناک است؟
در صورت عدم تشخیص و درمان مناسب، نوروپاتی دیابتی میتواند باعث مشکلات جدی شود. کاهش حس در پاها خطر ایجاد زخم پای دیابتی را افزایش میدهد. همچنین در برخی افراد، آسیب عصبی میتواند عملکرد دستگاه گوارش، مثانه، قلب و سایر اندامها را تحت تأثیر قرار دهد.
به همین دلیل پزشکان توصیه میکنند بیماران دیابتی معاینات دورهای اعصاب و پاها را جدی بگیرند.
درمان نوروپاتی دیابتی
کنترل دقیق قند خون
مهمترین و مؤثرترین راهکار برای کنترل نوروپاتی دیابتی، حفظ قند خون در محدوده هدف است. کنترل مناسب قند خون میتواند سرعت پیشرفت آسیب عصبی را کاهش دهد.
داروهای درمان درد عصبی
پزشک ممکن است برای کاهش دردهای عصبی داروهایی مانند پرگابالین، گاباپنتین یا برخی داروهای دیگر را تجویز کند. مصرف این داروها باید تنها تحت نظر پزشک انجام شود.
اصلاح سبک زندگی
- فعالیت بدنی منظم
- رژیم غذایی سالم
- کنترل وزن
- ترک سیگار
- کنترل فشار خون و چربی خون
از مهمترین اقدامات کمکی در مدیریت نوروپاتی دیابتی هستند
پیشگیری از نوروپاتی دیابتی
اگرچه همیشه نمیتوان به طور کامل از این عارضه جلوگیری کرد، اما رعایت نکات زیر خطر بروز آن را کاهش میدهد:
- اندازهگیری منظم قند خون
- پایبندی به درمان دیابت
- ورزش منظم
- تغذیه متعادل
- ترک دخانیات
- معاینه سالانه پاها و اعصاب
منابع:
- 1Mayo Clinic – Diabetic Neuropathy-1
- 2 National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK) – Diabetic Neuropathy